Trong bối cảnh yêu cầu phát triển kinh tế xanh và bền vững ngày càng trở nên cấp thiết, việc xử lý ô nhiễm môi trường gắn với tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo mô hình tuần hoàn đang được nhiều địa phương quan tâm. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn mở ra hướng nâng cao giá trị sản xuất và phát triển nông nghiệp bền vững.
Ngày 10/3, tại xã Ứng Thiên, Học viện Nông nghiệp Việt Nam phối hợp với địa phương tổ chức Hội nghị “Giải pháp môi trường và phát triển nông nghiệp tuần hoàn tại Hà Nội”, với sự tham dự của nhiều nhà khoa học, nhà quản lý, đại diện các địa phương khu vực phía Nam Thủ đô cùng các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp.
Kết nối khoa học với thực tiễn sản xuất
Phát biểu tại hội nghị, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan – Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam – nhấn mạnh, trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững, việc giải quyết các vấn đề môi trường trong sản xuất nông nghiệp cần được đặt lên hàng đầu. Hội nghị là dịp để các nhà khoa học, cơ quan quản lý và các địa phương cùng trao đổi, tìm kiếm giải pháp thiết thực nhằm xử lý những vấn đề môi trường đang đặt ra ở khu vực nông thôn.
Giáo sư Nguyễn Thị Lan chia sẻ thông tin
Theo Giáo sư Nguyễn Thị Lan, nếu được khai thác và tái sử dụng hợp lý, các phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, thân lá cây trồng hay chất thải chăn nuôi có thể trở thành nguồn nguyên liệu quan trọng phục vụ sản xuất phân hữu cơ, chế phẩm sinh học hoặc các sản phẩm giá trị gia tăng khác. Đây là hướng đi quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp xanh, giảm phát thải và phát triển bền vững.
Thực tiễn từ các địa phương nông nghiệp phía Nam Thủ đô
Tại hội nghị, đại diện lãnh đạo xã Ứng Thiên cho biết, khu vực nông thôn ngoại thành Hà Nội nói chung và các xã phía Nam Thủ đô nói riêng vẫn duy trì sản xuất nông nghiệp với quy mô lớn. Trong đó hơn 70% đất nông nghiệp bao gồm diện tích trồng lúa, cây ăn quả và nuôi trồng thủy sản. Sản xuất nông nghiệp vẫn là sinh kế chính của phần lớn người dân.
Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển, nhiều vấn đề môi trường đang đặt ra như lượng rác thải sinh hoạt và phụ phẩm nông nghiệp ngày càng tăng, nguy cơ ô nhiễm đất, nước và không khí; trong khi yêu cầu của thị trường đối với nông sản ngày càng cao về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.
Những năm gần đây, các xã phía nam đã từng bước triển khai một số giải pháp như tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường; khuyến khích tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân hữu cơ; ứng dụng tiến bộ khoa học – kỹ thuật trong chăn nuôi, trồng trọt; phát triển các mô hình sản xuất an toàn, thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, để triển khai nông nghiệp tuần hoàn một cách bài bản cần sự hỗ trợ mạnh mẽ từ các cơ quan nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.
Nông nghiệp tuần hoàn – hướng đi giảm phát thải
Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Xuân Cường – nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn – cho rằng, phát triển nông nghiệp tuần hoàn là giải pháp quan trọng để giải quyết đồng thời hai vấn đề lớn hiện nay là môi trường và tăng trưởng kinh tế bền vững.
Theo ông, quá trình phát triển nhanh của dân số và đô thị hóa đã khiến áp lực môi trường ngày càng gia tăng. Riêng tại Hà Nội, mỗi ngày phát sinh khoảng 7.500 tấn rác thải sinh hoạt, hơn 2.000 tấn chất thải xây dựng và khoảng 1.000 tấn chất thải công nghiệp. Trong khi đó, lĩnh vực nông nghiệp cũng có thể trở thành nguồn phát thải lớn nếu không được quản lý hiệu quả.
Các nghiên cứu cho thấy tổng lượng phát thải khí nhà kính của Việt Nam năm 2022 khoảng 374 triệu tấn CO₂ tương đương, trong đó lĩnh vực nông nghiệp chiếm khoảng 32%. Nguồn phát thải chủ yếu đến từ canh tác lúa nước và chất thải chăn nuôi. Vì vậy, việc thúc đẩy các mô hình sản xuất tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp làm đầu vào cho các chu trình sản xuất mới là hướng đi cần thiết nhằm giảm phát thải và tiết kiệm tài nguyên.
Nhiều giải pháp thiết thực được đề xuất
Tại hội nghị, các nhà khoa học và chuyên gia đã đề xuất nhiều giải pháp cụ thể để xử lý môi trường và phát triển nông nghiệp tuần hoàn tại các xã ngoại thành Hà Nội, như: Ứng dụng công nghệ sinh học trong xử lý rơm rạ, phụ phẩm cây trồng. Tận dụng chất thải chăn nuôi để sản xuất phân bón hữu cơ, khí sinh học. Xây dựng các mô hình sản xuất khép kín giữa trồng trọt – chăn nuôi – thủy sản. Tăng cường chuyển giao khoa học – công nghệ và đào tạo kỹ thuật cho nông dân. Phát triển các chuỗi sản xuất nông sản sạch, nâng cao giá trị sản phẩm địa phương.
Các ý kiến tại hội nghị thống nhất rằng, nông nghiệp tuần hoàn không chỉ giúp giảm áp lực môi trường mà còn mở ra cơ hội phát triển mới cho kinh tế nông thôn, nâng cao giá trị nông sản và tạo sinh kế ổn định cho người dân.
Thông qua hội nghị, mối liên kết giữa nhà khoa học, cơ quan quản lý và các địa phương tiếp tục được củng cố, tạo nền tảng để triển khai các mô hình nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững tại khu vực nông thôn, đặc biệt là các xã phía Nam Thủ đô Hà Nội./.