Chuyển động từ đồng ruộng đến tư duy sản xuất
Điểm nổi bật dễ nhận thấy là cách tổ chức sản xuất đã có nhiều đổi khác. Từ sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, các hợp tác xã đã chủ động đưa tiến bộ kỹ thuật vào canh tác, lựa chọn giống mới, tổ chức sản xuất theo hướng chuyên canh, từng bước nâng cao hiệu quả kinh tế.
Tại HTX Nông nghiệp Phù Lưu Hạ, mô hình trồng lạc trên diện tích 10ha với sự tham gia của hàng trăm hộ dân đã mang lại tín hiệu tích cực. Nhờ được hỗ trợ giống, vật tư và hướng dẫn kỹ thuật, năng suất và thu nhập tăng rõ rệt, cao gấp nhiều lần so với trồng lúa truyền thống.
Mô hình trồng lạc trên diện tích 10ha của HTX DVNN Phù Lưu Hạ
Tuy nhiên, một thực tế đặt ra là dù tổng thể hiệu quả, nhưng lợi nhuận trên từng hộ vẫn chưa cao. Nguyên nhân đến từ diện tích sản xuất bình quân quá nhỏ, thiếu tính đồng bộ. Đây cũng là "điểm nghẽn" chung trong phát triển nông nghiệp hiện nay: quy mô nhỏ khiến hiệu quả khó bứt phá.
Đa dạng mô hình, mở rộng hướng đi
Không chỉ dừng lại ở cây lương thực, Hòa Xá đang mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hình thành các vùng sản xuất chuyên canh. Điển hình là mô hình trồng cây ăn quả tại thôn Dư Xá Thượng, với gần 30ha sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP.
Các sản phẩm chủ lực như ổi, hồng xiêm không chỉ đạt năng suất cao mà còn có đầu ra khá ổn định. Thị trường bắt đầu "tìm đến tận vườn", nhiều đơn hàng được đặt trước. Tuy vậy, nghịch lý lại xuất hiện: có thị trường nhưng chưa dám ký hợp đồng dài hạn do năng lực sản xuất còn hạn chế. Bài toán quy mô một lần nữa trở thành rào cản.
Sản phẩm của HTX cây ăn quả thôn Dư Xá Thượng
Ở lĩnh vực thủy sản, mô hình nuôi cá rô đầu vuông kết hợp sơ chế, chế biến đã mở ra hướng đi mới. Thay vì chỉ bán sản phẩm thô, hợp tác xã đã chủ động nâng cao giá trị thông qua chế biến, từng bước xây dựng chuỗi sản xuất khép kín. Nhờ đó, sản phẩm không chỉ có chỗ đứng trên thị trường mà còn tạo việc làm ổn định cho hàng trăm lao động địa phương.
Trong khi đó, mô hình trồng sen kết hợp chế biến trà sen lại là minh chứng cho tinh thần dám nghĩ, dám làm. Từ thất bại với cây lúa, người nông dân đã chuyển hướng, kiên trì theo đuổi sản xuất sạch, nâng cao giá trị sản phẩm. Đến nay, sản phẩm không chỉ tiêu thụ tốt tại địa phương mà còn vươn ra nhiều tỉnh, thành.
"Nút thắt" từ quy mô và tích tụ ruộng đất
Dù đã xuất hiện nhiều điểm sáng, nhưng nhìn tổng thể, các mô hình vẫn mang tính "mở đường" nhiều hơn là phát triển diện rộng. Quy mô sản xuất nhỏ, thiếu quỹ đất tập trung khiến nhiều mô hình chưa thể nhân rộng hoặc nâng tầm.
Một trong những hoạt động của HTX thủy sản Minh Quân
Thực tế cho thấy, tích tụ ruộng đất vẫn là bài toán lớn chưa có lời giải trọn vẹn. Khi mỗi hộ chỉ canh tác trên diện tích nhỏ lẻ, việc áp dụng cơ giới hóa, xây dựng vùng sản xuất hàng hóa tập trung hay ký kết hợp đồng lớn với doanh nghiệp đều gặp khó khăn.
Bên cạnh đó, dù vai trò của hợp tác xã đã có sự chuyển biến – từ cung cấp dịch vụ sang tổ chức sản xuất, kinh doanh – nhưng năng lực điều hành, liên kết thị trường vẫn cần tiếp tục được nâng cao để đáp ứng yêu cầu phát triển mới.
Mở hướng cho nông nghiệp bền vững
Từ cây lạc, cây ăn quả đến thủy sản hay trà sen, mỗi mô hình ở Hòa Xá đều cho thấy tiềm năng nếu được đầu tư đúng hướng. Quan trọng hơn, những mô hình này đã góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân – từ sản xuất đơn thuần sang làm nông nghiệp có tính toán, có thị trường.
Tuy nhiên, để những "hạt nhân" này thực sự lan tỏa và trở thành nền tảng cho một nền nông nghiệp hàng hóa bền vững, Hòa Xá cần và đang từng bước xây dựng phương án tháo gỡ những "nút thắt" về đất đai, quy mô sản xuất và liên kết thị trường.
Hành trình phía trước còn nhiều thách thức, nhưng những chuyển động từ thực tiễn hôm nay đang mở ra một hướng đi rõ ràng hơn cho nông nghiệp địa phương – hướng tới sản xuất lớn, hiệu quả và bền vững./.